[Στους χαλεπούς καιρούς η ποίηση αφυπνίζει, είναι αναγκαία]

Οι ποιήτριες Κατερίνα Λιάτζουρα και Μαργαρίτα Παπαγεωργίου μιλούν σήμερα στη «Θ», σε μια συνέντευξη με αφορμή την ποιητική τους συλλογή με τίτλο «Άνθεα, εγχώρια και εξωτικά» εν όψει της επικείμενης παρουσίασης στον Βόλο.

Συνέντευξη στην ΧΑΡΙΤΙΝΗ ΜΑΛΙΣΣΟΒΑ

«Άνθεα, εγχώρια και εξωτικά», το ποιητικό σας βιβλίο γεμάτο από αρώματα και ποικιλίες από άνθη. Θέλετε να μας δώσετε λίγα περισσότερα στοιχεία του;

Κατερίνα Λιάτζουρα: Πρόκειται για ένα ποιητικό βιβλίο γεμάτο αρώματα μύθων και ιστορικών συμβολισμών των εκφάνσεων του ανθρώπινου στοιχείου, είναι μια πανδαισία ποιητικών στοχασμών που καταγράφει το εφήμερο πέρασμα του ανθρώπου από τον κόσμο ετούτο, που καταγράφει τα ανεξίτηλα χνάρια που αυτός έχει αφήσει πάνω στη Γη. Τα άνθη μας, αν και αποτελούν και ένα είδος φυτολογικής καταγραφής – και σε αυτό συμβάλει η εικαστικός Ιουλία Μιχαλέα με τα σχέδιά της, καθώς και οι εκτενείς σημειώσεις που έχουμε παραθέσει στο τέλος του βιβλίου – κατά βάσει είναι μια ανθοδέσμη για τον άνθρωπο, με τον άνθρωπο τον ίδιο στο κέντρο της και την μικρή ή μεγάλη ζωή που τον περιβάλλει.

Μαργαρίτα Παπαγεωργίου: Η ποιητική συλλογή είναι ένα ανθο-λόγιο 40 ποιημάτων. Η Κατερίνα Λιάτζουρα γράφει άνθη εγχώρια και η Μαργαρίτα Παπαγεωργίου για άνθη εξωτικά. Τα εν λόγω άνθη αποτελούν συμβολισμούς και αφορμές για αναφορές στον έρωτα, την αγάπη και την ειρήνη, για σύνδεση με το παρελθόν και τους σχετικούς με τα άνθη μύθους και την ιστορία, το παρόν και τα σχετικά με τα άνθη ζητήματα κοινωνικά και πολιτισμικά, όπως πόλεμος, ρατσισμός, ανισότητες, κλιματική και περιβαλλοντική κρίση. Τέλος, τα ποιήματα προσβλέπουν σε ένα μέλλον όπου ο άνθρωπος θα ζει με ομόνοια με καθετί στη φύση γύρω του και μέσα του.

Πώς αποφασίσατε τη συν-συγγραφή του και πώς ήταν η διαδρομή αυτής της συνεργασίας;

Μαργαρίτα Παπαγεωργίου: Η απόφαση ήταν απλή και εύκολη. Αναδύθηκε αμοιβαία, από μια κοινή πορεία ποίησης, δημιουργίας, σκέψης και φιλίας ανάμεσα στις δυο μας. Όσο γράφαμε τα ποιήματά μας δεν υπήρχε σύνδεση και συζήτηση για αυτά, έτσι ώστε η κάθε μια να διατηρήσει την προσωπική της ποιητική και δημιουργική τεχνική.

Κατερίνα Λιάτζουρα: Όπως γράφει και η Μαργαρίτα, η ιδέα αναδύθηκε αμοιβαία και απλά ήταν ζήτημα χρόνου να προχωρήσουμε στην έκδοση ενός κοινού βιβλίου. Η διαδρομή της συγγραφής αν και μοναχική αρχικά, εξελίχθηκε σε μια συνεργασία ουσιαστική και σε μια επιβεβαίωση για τα κοινά που μας συνδέουν.

Πόσος χρόνος χρειάστηκε για τη συγγραφή του βιβλίου;

Κατερίνα Λιάτζουρα: Τα περισσότερα ποιήματα των εγχωρίων άνθεων είχαν ήδη γραφτεί από μένα, διαβάζοντας την ελληνική μυθολογία και θαυμάζοντας τους συσχετισμούς των λουλουδιών με τους μύθους. Όταν αποφασίσαμε με τη Μαργαρίτα τη συν-έκδοση του βιβλίου, ασχολήθηκα πιο εντατικά με τη συλλογή των πληροφοριών που παραθέτουμε για το καθένα από τα Άνθεά μας. Οπότε ο χρόνος σε αυτές τις εργασίες είναι δύσκολο να προσδιοριστεί.

Μαργαρίτα Παπαγεωργίου: Περίπου έναν χρόνο πλήρους απορρόφησης, συλλογής υλικού και σύνδεσής του με την έμπνευση και την ποιητική του επεξεργασία.

Θέλετε να μας αφιερώσετε λίγους στίχους από τη συλλογή σας;

Κατερίνα Λιάτζουρα: «Πάνω στο ματωμένο λείψανο / στάθηκαν λευκές πεταλούδες / Λευκά σημαιάκια τα φτερά τους / Η μία έμεινε για πάντα εκεί / άφησε το αποτύπωμα της στο ξύλο / Μια άλλη χόρεψε μπροστά στα χείλη / που κόβουν βιολετιά λουλούδια / Η άλλη φτεροκόπησε στον άνεμο / πάνω από τις πλεγιές του λόφου / Η πιο μικρή πέταξε κοντά στα μάτια / Κοίταξε πέρα απ’ αυτά / με βλέμμα μαθημένο στον ουρανό / Έκλεισε τα μάτια· δεν έπρεπε να καταλήξουν ραμφισμένα / από κοράκια» («Βιολέτα ή Μενεξές»).

Μαργαρίτα Παπαγεωργίου: «Κρατούσε στη χούφτα τους σπόρους.
Περίμενε. Πλάι σου» («Κακάου». Γουατεμάλα, Μάγιας).

Τι θεωρείτε εξέλιξη σε έναν συγγραφέα;

Μαργαρίτα Παπαγεωργίου: Να βρίσκει νέους τρόπους δημιουργικής έμπνευσης και επεξεργασίας. Να πειραματίζεται και να βγαίνει έξω από τα συνηθισμένα μονοπάτια του.

Κατερίνα Λιάτζουρα: Εξέλιξη σε έναν συγγραφέα είναι η συνεχής βελτίωση της γραφής του μέσα από την εμπειρία, την αυτοκριτική και τη διεύρυνση των θεματικών του.

Ποιο βιβλίο διαβάσατε πρόσφατα και σας εντυπωσίασε;

Μαργαρίτα Παπαγεωργίου: Την ποιητική σύνθεση «Το τραγούδι του εαυτού μου» του Ουόλτ Ουίτμαν σε μετάφραση Δημήτρη Δημηρούλη (Gutenberg, 2023).

Κατερίνα Λιάτζουρα: «Sapiens – Μια σύντομη ιστορία του ανθρώπου» του Yuval Noah Harari σε μετάφραση του Μιχάλη Λαλιώτη (Αλεξάνδρεια, 2024).

Οικονομική κρίση, πανδημία, πυρκαγιές, πλημμύρες και δυο πόλεμοι στη γειτονιά μας. Ποια είναι η δική σας αίσθηση για όσα συμβαίνουν;

Κατερίνα Λιάτζουρα: Ως άνθρωπος νιώθω το βάρος της εποχής, την κραυγή της γης, τον φόβο στα μάτια των ανθρώπων. Ως πολιτικό ον καταγράφω και καταγγέλλω την αδικία, την εκμετάλλευση από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ως ποιήτρια αφουγκράζομαι τον κόσμο σαν ανοιχτή πληγή, όπου ο πόνος και η αγωνία γίνονται στίχοι. Με ενσυναίσθηση, μετατρέπω τη θλίψη σε λέξεις ψάχνοντας φως μέσα στο σκοτάδι, παρηγοριά και ελπίδα.

Μαργαρίτα Παπαγεωργίου: Στο κέντρο όλων αυτών είναι ο άνθρωπος και η αλαζονεία του ως είδος ως προς τη διαχείριση του περιβάλλοντος, του δικού του είδους και κάθε άλλου είδους προς όφελός του, χωρίς να τον νοιάζουν οι συνέπειες και η ηθική. Εννοείται ότι αυτό πηγάζει από τη διαχρονική ιδέα της υπεροπτικής θεώρησης των πραγμάτων, ότι δηλαδή, ο δυνατός καταπατάει και εκμεταλλεύεται τον αδύνατο.

Ποια αξία θεωρείτε υπέρτατη;

Μαργαρίτα Παπαγεωργίου: Ο σεβασμός του άλλου – οτιδήποτε και αν αντιπροσωπεύει αυτό το άλλο.

Κατερίνα Λιάτζουρα: Συμφωνώ απόλυτα με τη Μαργαρίτα. Από τον σεβασμό του άλλου ξεκινούν όλες οι μετέπειτα αξίες όπως η ελευθερία, η δικαιοσύνη, η αλήθεια, η αξιοπρέπεια, η ηθική αλλά και η αγάπη. Ο σεβασμός του άλλου θα έπρεπε να καθοδηγεί τις πράξεις του ανθρώπου, να διαμορφώνει την ηθική του και να δίνει νόημα στην ύπαρξή του. Μέσα από αυτήν την αξία, ο άνθρωπος πορεύεται προς την αυτογνωσία, τη συνύπαρξη και την αρμονία με τον εαυτό του πρωτίστως, και έπειτα με όλον τον κόσμο που τον περιβάλλει.

Κάποιοι διερωτώνται: Τι χρειάζεται η ποίηση σε χαλεπούς καιρούς; Τι απαντάτε;

Μαργαρίτα Παπαγεωργίου: Ακριβώς στους χαλεπούς καιρούς χρειάζεται η ποίηση. Συγκινεί, αφυπνίζει, μας κρατάει το χέρι, μας συνδέει με το πιο κρυφό, μυστικό μας μέρος, την αγνή μας φύση, τη μεγάλη μας καρδιά και το τεράστιο συναισθηματικό και πνευματικό μας βάθος. Μας δείχνει πώς θα μπορούσαμε να είμαστε. Μας θεραπεύει. Μας εξυψώνει. Μας μαθαίνει να αγαπάμε. Τον εαυτό μας. Και τους άλλους.

Κατερίνα Λιάτζουρα: Η ποίηση είναι η φωνή που αντιστέκεται στη σιωπή, το φως που διαπερνά το σκοτάδι των δύσκολων καιρών. Όταν όλα γκρεμίζονται, οι ποιητές μιλούν – ακόμα κι όταν φαίνονται σιωπηλοί, οι στίχοι τους αντηχούν στις ψυχές των ανθρώπων. Ο Λειβαδίτης ρωτούσε: «Γιατί δεν μιλούν οι ποιητές;» κι η απάντηση είναι πως μιλούν με τρόπο βαθύ, ουσιαστικό, δίνοντας ελπίδα, μνήμη και όραμα. Η ποίηση είναι αναγκαία, γιατί αρθρώνει όσα δεν λέγονται αλλιώς.

Θα έχουμε τη χαρά να σας συναντήσουμε στον Βόλο μέσω της επικείμενης παρουσίασης του βιβλίου σας.

Κατερίνα Λιάτζουρα: Ναι, πολύ σωστά. Την Τετάρτη 9 Απριλίου και ώρα 19.30, στο καφέ Ζώγια, Αντωνοπούλου 43, θα τιμήσουν το βιβλίο μας παρουσιάζοντάς το, η Μαγδαληνή Θωμά, δρ. Φιλολογίας, συγγραφέας, ο Σπύρος Κιοσσές, αναπληρωτής καθηγητής Παν. Θεσσαλίας, συγγραφέας και η Τασούλα Τσιλιμένη, καθηγήτρια Παν. Θεσσαλίας, συγγραφέας. Θα απαγγείλει ποιήματα από τη συλλογή η Μαγδαληνή Αλεξίου, φιλόλογος Γερμανικής Γλώσσας. Να σημειώσω εδώ, πως η δική μου η χαρά είναι ιδιαιτέρως μεγάλη όπως και η συγκίνησή μου, καθώς από το Πήλιο έλκω την καταγωγή μου και στον Βόλο ζουν όλα τα μέλη της οικογένειάς μου, αλλά και πολλά πολλά αγαπημένα μου πρόσωπα, που ανυπομονώ πολύ να συναντήσω. Σας ευχαριστούμε πολύ και με ειλικρίνεια για αυτή μας τη συνέντευξη.

Εφημερίδα Θεσσαλία (6.4.2025)