Στον σύγχρονο ποιητικό χάρτη, όπου οι φωνές πολλαπλασιάζονται αλλά σπάνια διακινδυνεύουν την απόλυτη ειλικρίνεια, η Πηνελόπη Αλιβιζάτου κάνει την πρώτη της εμφάνιση με μια συλλογή που μοιάζει να αρνείται κάθε καλλωπισμό. Η «Αφοδράριστη γραφή» (εκδόσεις Ιωλκός, 2025) φτάνει ως μια χειρονομία εκτεθειμένη, σαν να προβάλλει από τον χώρο του προσωπικού στο δημόσιο με την τόλμη εκείνου που γνωρίζει πως η αλήθεια, ακόμη και η πιο εύθραυστη, έχει το δικό της βάρος. Πρόκειται για ποιήματα που σμίγουν την ωμότητα με την λεπτή ψυχική παλέτα, αναζητώντας το κέντρο μιας φωνής που δεν φοβάται να τρεμοπαίξει.

Το βλέμμα της Αλιβιζάτου φαίνεται να ακουμπά σε θραύσματα καθημερινότητας, σε αθέατες ρωγμές, σε μικρές τελετουργίες αυτοπαρατήρησης. Κι όμως, κάτω από τη φαινομενικά ιδιωτική της διαδρομή, υπάρχει ένας υπόγειος διάλογος με την εποχή: με την κατακερματισμένη εμπειρία, την εύθραυστη επικοινωνία, την ανάγκη για σταθερότητα μέσα σε έναν κόσμο που διαρκώς μεταβάλλεται. Τα ποιήματα γράφονται σαν σημειώσεις ενός σώματος που αρνείται να συμβιβαστεί με το προφανές και παλεύει να συλλάβει την πιο ακατέργαστη έκφανση της ύπαρξης.

Σε αυτή τη συνέντευξη, η Πηνελόπη Αλιβιζάτου μιλά για τη δημιουργική της διαδικασία, για την απόφαση να αφήσει τον λόγο της “αφοδράριστο”, αλλά και για τη θέση της ποίησης στο φορτισμένο κοινωνικό τοπίο των ημερών μας. Με λόγο καθαρό και συνειδητό, επιχειρεί να φωτίσει όχι μόνο το πώς γράφεται η συλλογή, αλλά και το πώς αναπνέει ως πράξη έκθεσης, ως μορφή αντίστασης και ως προσπάθεια να διατηρηθεί κάτι αληθινό μέσα στο θόρυβο του παρόντος.

Κατερίνα Λιάτζουρα, Δεκέμβριος 2025

Ο τίτλος της συλλογής σας, Αφοδράριστη Γραφή, Εκδόσεις Ιωλκός προϋποθέτει μια πράξη αφαίρεσης, μια χειρονομία αποκάλυψης. Ποιο κομμάτι του εαυτού σας νιώσατε ότι αφαιρέθηκε για να γραφτούν αυτά τα ποιήματα;

Κατ΄ουσία, αυτό που ήθελα να δηλώσω με τον τίτλο, ήταν η καθαρότητα της γραφής, χωρίς υποκρισία, χωρίς ωραιοποίηση, χωρίς φτιασιδώματα. Στη συγγραφή των ποιημάτων συνυπήρξαν όλα τα κομμάτια του εαυτού μου. Για να προχωρήσω στην έκδοσή τους, εκεί χρειάστηκε να αφαιρέσω το κομμάτι του που είχε ενδοιασμό και αναστολές ως προς αυτό και να προχωρήσω αποκαλύπτοντας πλήρως τον εαυτό μου, τις σκέψεις μου, τις ιδέες μου. Τον παρουσίασα στους αναγνώστες διάφανο, χωρίς την προστασία κανενός είδους φόδρα.

Η γλώσσα σας κινείται ανάμεσα στη λεπτότητα και στην ωμή αλήθεια. Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στο να ισορροπήσετε αυτές τις δύο τάσεις κατά τη δημιουργία της συλλογής;

Το θέμα κάθε ποιήματος, τα ερεθίσματα ή τα συναισθήματα που το γέννησαν είναι αυτά που καθόρισαν τον χειρισμό της γλώσσας και του ύφους. Στη συλλογή των ποιημάτων υπάρχει αυτή η συνύπαρξη ή και η εναλλαγή της λεπτότητας και της ωμής αλήθειας, που πηγαία προκύπτουν. Η πρόκληση, εντοπίζεται στο γεγονός ότι, την εξωτερίκευση του συναισθήματος ή της κατάστασης που θέλω να αναδείξω, δεν την αφήνω να εκδηλωθεί ορμητική, στα μεγέθη που υπάρχουν στην πηγή, παρεμβαίνω σε βαθμό που αυτό το στοιχείο να μην απομακρύνει τον αναγνώστη, αντίθετα να τον προκαλέσει να το προσεγγίσει και να το μοιραστεί. Όπως στη ζωή αναζητάμε την ισορροπία για να προχωρήσουμε, έτσι και σε μια ποιητική συλλογή, ο λόγος και η έκφραση αναζητούν την ισορροπία, ώστε να μη γέρνουν προς λεκτικά άκρα, αλλά και να μην στρογγυλεύουν σε βαθμό, που να χάνουν τη δύναμή τους.

Σε αρκετά ποιήματα αναδύεται μια υποδόρια αγωνία, αλλά και μια αίσθηση διεκδίκησης της εσωτερικής ελευθερίας. Ποια προσωπική ή συλλογική εμπειρία τροφοδότησε αυτή τη διττή δυναμική;

Θεωρώ ότι η ένταξη από νεαρή ηλικία σε κινήματα και συλλογικότητες της αριστεράς, είναι αυτή που φέρνει στην επιφάνεια άλλοτε εμφανώς και άλλοτε σαν υπονοούμενο την αγωνία και τη διαρκή αναζήτηση των δικαιωμάτων, της ελευθερίας της κοινωνίας, αλλά και της προσωπικής εσωτερικής ελευθερίας. Αγωνίες που προϋποθέτουν επαγρύπνηση, υπεράσπιση, διεκδίκηση και αγώνα. Όλες αυτές οι εμπειρίες ζωής εισχωρούν στον στίχο, διεκδικώντας τη δική τους θέση.

Οι εικόνες σας μοιάζουν να ξηλώνονται και να ξαναϋφαίνονται μέσα στον ίδιο στίχο. Πώς δουλεύετε τη μεταμόρφωση της εικόνας και πόσο χώρο αφήνετε στο ασυνείδητο να καθοδηγήσει την ποιητική διαδικασία;

Πράγματι δημιουργείται αυτή η αίσθηση που επισημαίνετε. Τον κύριο λόγο στη δημιουργία των εικόνων στα ποιήματά μου, έχει το ασυνείδητο. Αυτό πρωτοπορεί, αυτό δημιουργεί και το συνειδητό ακολουθεί και ελάχιστα παρεμβαίνει. Στον ιστό του ασυνείδητου δένεται το ποίημα, εκεί παίρνει ή χάνει τη μορφή και αναδύεται αγκιστρωμένο στον στίχο..

Η συλλογή κινείται σαν φωνή που αναζητεί προσανατολισμό μέσα σε έναν κόσμο θραυσμάτων. Νιώθετε ότι η ποίηση λειτουργεί για εσάς ως τρόπος συγκρότησης νοήματος ή ως μια μορφή συμφιλίωσης με το ασύνδετο;

Η ίδια η εποχή μας μοιάζει σήμερα να έχει χάσει το νόημα σε όλα σχεδόν τα επίπεδα. Ένα πλήθος δράσεων και ενεργειών μοιάζουν να πηγάζουν από το ασύνδετο. Ασυναίσθητα κι εγώ, μέσα από την ποίησή μου προσπαθώ να επικοινωνήσω με ένα περιβάλλον που είναι και θρυμματισμένο και σκορπισμένα τα θραύσματά του. Επιχειρώ, με τον δικό μου τρόπο να συμβάλω στην επαναφορά του όποιου νοήματος, να συγκεντρώσω τα θραύσματα με τον μαγνήτη του ασύνδετου.

Σε μια εποχή όπου ο δημόσιος λόγος γίνεται ολοένα πιο θορυβώδης και πολωμένος, πώς πιστεύετε ότι μπορεί η ποίηση, και ειδικά η “αφοδράριστη”, άμεση ποιητική σας φωνή, να παρέμβει ουσιαστικά στη συζήτηση για όσα μας διχάζουν ή μας απελπίζουν;

Η ποίηση είναι έκφραση, αλλά αποτελεί και θέση. Είναι φωνή που διεκδικεί να ακουστεί μέσα σε αυτήν την ατέρμονη και ανούσια πολυλογία, μέσα στην πόλωση και στον θόρυβο, που πίσω τους έχουν το απόλυτο κενό. Διαχρονικά η ποίηση έχει αρθρώσει λόγο σοβαρό για όσα συμβαίνουν και λόγο στιβαρό για όσα δεν πρέπει να αφήσουμε να συμβούν. Οπότε, ναι, πιστεύω ότι και η δική μου ποίηση παίρνει θέση απέναντι σε αυτόν τον υποκριτικό και διαστροφικό δημόσιο λόγο, παίζοντας έστω τον ελάχιστο πόλο που της αναλογεί. Σαν αντίβαρο σε όλο αυτό, κινείται η αμεσότητα της «αφοδράριστης» γραφής και οι αναγνώστριες/αναγνώστες θα εντοπίσουν τα σημεία, από τα οποία μπορεί να ξεκινήσει εκ νέου η συζήτηση για όσα σήμερα μας ταλανίζουν.

Οι κοινωνικές και συλλογικές κρίσεις των τελευταίων ετών έχουν δημιουργήσει μια νέα ευαισθησία αλλά και μια νέα σκληρότητα. Στην «Αφοδράριστη γραφή» πώς συνομιλεί η προσωπική σας φωνή με αυτή τη σκληρή πραγματικότητα; Μπορεί η ποίηση σήμερα να λειτουργήσει ως αντιστάθμισμα, ως πράξη αντίστασης ή ως καταγραφή της εποχής χωρίς ωραιοποιήσεις;

Η ποίηση συνομιλεί με την ευαισθησία και καταγράφει τη σκληρότητα, χωρίς να την αποδέχεται ως κανονικότητα. Οι ποιητές μέσα από το έργο τους συχνά έχουν θίξει και έχουν αντιπαλέψει σε σκληρές συνθήκες και με ακριβό τίμημα, ζητήματα της πραγματικότητας που απειλούσαν τον άνθρωπο και στρέφονταν κατά της λειτουργίας της πολιτείας και της συνοχής της κοινωνίας. Αναφέρθηκαν σε αυτά, τα καυτηρίασαν, τα καταδίκασαν και χάραξαν δρόμους αντίστασης μέσα στις ψυχές των ανθρώπων. Μίλησαν χωρίς υπεκφυγές και προσχήματα για τη σκληρότητα της δικής τους εποχής, με τρόπο αποτελεσματικό και παρεμβατικό. Γιατί η ποίηση να μην το κάνει αυτό και σήμερα?

Ως πρωτοεμφανιζόμενη ποιήτρια, ποιες είναι οι προσδοκίες ή/και ίσως οι φόβοι που συνοδεύουν αυτή την πρώτη δημόσια κατάθεση; Πώς βιώνετε την έκθεση του προσωπικού σύμπαντος σας στον αναγνώστη | στην αναγνώστρια;

Με την ποίηση κάναμε συντροφιά από τα νεανικά χρόνια, η έκδοση των ποιημάτων μου ήρθε αρκετά αργότερα, όταν πλέον ισχυροποιήθηκε το αίσθημα εμπιστοσύνης ανάμεσά μας. Η προσδοκία ήταν να επικοινωνήσω με την αναγνώστρια και τον αναγνώστη με τον δικό μου τρόπο, να μιλήσω με τον δικό μου στίχο, να προβληματίσω με τις δικές μου «ερωτήσεις», να δηλώσω παρούσα στον δημόσιο διάλογο με όσα με ανησυχούν και με όσα με συνθλίβουν. Η έκθεση του προσωπικού μου σύμπαντος ήταν ένα από τα μεγάλα βήματα στη ζωή μου και ήθελα να το κάνω με ειλικρίνεια και καθαρότητα. Σήμερα χαίρομαι πολύ γι΄ αυτό το τόλμημα και απολαμβάνω πραγματικά την κάθε συζήτηση με αναγνώστριες και αναγνώστες με επίκεντρο το βιβλίο μου.

Κλείνοντας τη συλλογή, μένει μια αίσθηση ότι το “αφοδράριστο” είναι ταυτόχρονα ευαλωτότητα και δύναμη. Τι θα θέλατε να κρατήσει ο αναγνώστης | η αναγνώστρια ως τελικό απόηχο από αυτό το ποιητικό εγχείρημα;

Αυτή η αίσθηση που μένει από τη συλλογή των ποιημάτων είναι ακριβώς αυτό το μίγμα, που κυριαρχεί και στη ζωή μου. Από κάθε τι που πληγώνει την ευαίσθητη πλευρά του εαυτού μου, προκύπτει μία δύναμη που πολλές φορές αγνοώ κι εγώ η ίδια ότι υπάρχει. Δεν θα μπορούσε, επομένως, να ήταν διαφορετικά στα ποιήματά μου. Εκ των υστέρων συνειδητοποίησα ότι, αυτό που αναφέρω στο πεζοποίημα «Ρήματα σε τρίτο ενικό πρόσωπο»: «…Συγκρούστηκε με το σύννεφο. Έπεσε, έτσι όπως έπεφτε πάντα. Με θυμό, με λυγμό και με τη γροθιά σφιγμένη.» είναι η αποτύπωση της φιλοσοφίας μου για τα δύσκολα. Όσο γι΄ αυτό που θα ήθελα να κρατήσει κάποια/κάποιος από το βιβλίο, είναι η αμεσότητα και η διαφάνεια της γραφής και η δυνατότητα που δίνεται, μέσα από αυτά, να ψηλαφίσει και τον εσωτερικό μου κόσμο.

(literature.gr 29.12.2025)