Σήμερα έχουμε την χαρά να φιλοξενούμε στο Literature την πρωτοεμφανιζόμενη ποιήτρια Κωνσταντίνα Ρουσσίδη που με την ποιητική της συλλογή “Θραύσματα ή ότι απομένει” μάς καταθέτει ποιητικούς στοχασμούς πάνω στην απώλεια, τη μνήμη και την ανασύνθεση της ψυχής. Με λιτή αλλά βαθειά εκφραστική ποιητική γλώσσα, η Ρουσσίδη παραθέτει σπαράγματα συναισθημάτων και σκέψεων, δημιουργώντας έτσι ένα μωσαϊκό εμπειριών, εύθραυστο και ανθεκτικό, όσο και η φύση του ανθρώπου. Στα 25 αυτά ποιήματα της συλλογής, η ποιήτρια μετατρέπει την θραυσματικότητα σε δύναμη ώστε να ανακαλύψουμε αυτό που πραγματικά απομένει.

Η Κωνσταντίνα Ρουσσίδη γεννήθηκε το 1991 στην Αθήνα. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και Δημόσια Διοίκηση, και εργάζεται στον τομέα της εφαρμοσμένης ηθικής. Σήμερα διαμένει μόνιμα στο Βέλγιο. Την ευχαριστούμε θερμά για τη συνέντευξη που μας παραχώρησε.

Κατερίνα Λιάτζουρα, Φεβρουάριος 2025

Ο τίτλος της συλλογής σας, “Θραύσματα ή ό,τι απομένει”, είναι ιδιαίτερα φορτισμένος. Τι συμβολίζουν αυτά τα “θραύσματα” για εσάς;

Ευχαριστώ θερμά κα Λιάτζουρα για την ερώτηση. Ο τίτλος είναι πράγματι ιδιαίτερα φορτισμένος και διφορούμενος. Καταρχάς τα Θραύσματα αντιπροσωπεύουν το περιεχόμενο του βιβλίου, το οποίο αποτελείται από 25 ποιήματα γραμμένα σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, μεταξύ 2007-2014 με κάποια πιο πρόσφατα. Απ’ την άλλη ο κόσμος των Θραυσμάτων μου δημιουργείται από σημαντικά κομμάτια της ζωής μου, θραύσματα των οποίων μπορούν να αποτυπωθούν στο χαρτί. Συνήθως τα θραύσματα προκαλούνται από κάτι που σπάει και μπορεί να σε τραυματίσουν αν τ’ αγγίξεις.. τα δικά μου περιγράφουν κάτι που έσπασε, σπάει ή δεν θα σπάσει ποτέ. Αντί να με τραυματίσουν, μ’ επουλώνουν. Αντί να έχουν κοφτερά σημεία, καμπυλώνουν τις κοφτερές μου άκρες.

Η ποίησή σας φαίνεται να ακροβατεί ανάμεσα στο προσωπικό και το οικουμενικό. Πώς ισορροπείτε την αυτοβιογραφική διάσταση με την ευρύτερη κοινωνική ματιά;

Αυτό συμβαίνει αυθόρμητα, καθώς ο τρόπος που γράφω είναι ακουστικός. Μ’ αυτό εννοώ τον τρόπο γραφής κατά τον οποίο βρίσκομαι σε μια κατάσταση νοητικής χαλάρωσης (ακόμα και αν συναισθηματικά είμαι φορτισμένη, σωματικά κουρασμένη και λοιπά) κι οι στίχοι έρχονται αβίαστα, πρακτικά «ακούω» τι γίνεται μέσα στο μυαλό και την ψυχή μου. Δεν θα μπορούσε λοιπόν να λείπει το ένα ή το άλλο, καθώς αυτή που είμαι αποτελεί ένα μικρό μέρος ενός κοινωνικού όλου.

Ποιες οι ποιητικές επιρροές που διαμορφώνουν το προσωπικό σας ύφος;

Το ύφος μου έχει επιρροές από ποιητές και ποιήτριες που εκφράζουν τη βαθύτητα του ανθρώπινου συναισθήματος, τον λυρισμό του ασυμβίβαστου, τον ρομαντισμό του ρεαλιστικού, σ’ ελεύθερο στίχο. Αν θα πρεπε να δώσω κάποια γνώριμα ονόματα, θα ανέφερα ενδεικτικά δυο τρία.. τη γραφή του Κώστα Καρυωτάκη (η Αισιοδοξία, οι Δον Κιχώτες και οι Σάτιρες του Κ. Καρυωτάκη αποτέλεσαν σημεία σταθμούς). Την Κατερίνα Γώγου και το ιδιώνυμο, τον Σεφέρη με τη σχεδία στο περιθώριο, τους Έντγκαρ Άλλαν Πόε και Σάμιουελ Κόλεριτζ στο ρομαντισμό του ύφους και της αισθητικότητας της ιδέας.

Ποιο ήταν το πρώτο ποίημα που γράψατε και μπήκε στη συλλογή; Θυμάστε την αφορμή που σας έκανε να το γράψετε;

Χμ, η συγκεκριμένη συλλογή περιλαμβάνει ποιήματα μίας συγκεκριμένης περιόδου, από τα οποία το πρώτο ήταν το Επ’ αόριστον (το παραθέτω). Το συγκεκριμένο αποτελεί ωδή στη δημιουργία του συναισθήματος του έρωτα μέσα μου, ένα συναίσθημα που πάει χέρι χέρι με τη μνημονική φύση μου και τα θραύσματα των εμπειριών μου, εκείνων που πέρασαν αλλά και της παρούσας εμπειρίας, η οποία είναι προσωρινή. Το πένθος της απουσίας της έχει ήδη αρχίσει όσο το αίσθημα φουντώνει και ξεσηκώνεται, αλλά η παρουσία της υπάρχει σε χρόνο άχρονο, και θα υπάρχει.

Στο βιογραφικό σας σημείωμα δηλώνετε ότι “Η σκέψη σας έχει χαρακτηριστικές καντιανές και φουκωϊκές αποτυπώσεις, με σαφή νεωτεριστικά στοιχεία.” Εξηγήστε μας.

Ως πολιτικός επιστήμων κι απόφοιτος της Φιλοσοφικής Αθηνών, η σκέψη και ο τρόπος ζωής μου είναι πλασμένα μέσα από τις μελέτες και ιδέες μου, με σαφείς επιρροές ποικίλων στοχαστών που ταυτίζομαι, μελετώ κι εμπνέομαι. Η αβίαστη ταύτισή μου με την καντιανή μεταφυσική των ηθών αποτελεί εξήγηση της βαθιά ηθικής φύσης μου και των πεποιθήσεών μου. Επίσης, η πολιτικο-κοινωνική μου τοποθέτηση του μεταδομισμού που συναντά κανείς στις ιδέες και τα γραπτά των Μπωντριγιάρ, Φουκώ, και άλλων, σχετίζεται άμεσα με την κριτική στην υπερκείμενη καθολικότητα μηχανισμών ομογενοποίησης των ιδεών και των πράξεων αλλά και τη νοητική και πρακτική αντίδραση σε αυτούς. Η σκέψη μου και οι ιδέες μου εκφράζονται στον ποιητικό μου λόγο, στον πεζό και ερευνητικό-ακαδημαϊκό άμεσα ή έμμεσα, όπως και στην καθημερινή μου ζωή.

Πιστεύετε ότι η ποίηση έχει τη δύναμη να θεραπεύει; Έχετε βιώσει η ίδια αυτή την επίδραση μέσα από τη γραφή σας;

Ναι, όπως ανέφερα κάπου παραπάνω, αυτό είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της ποίησης επάνω μου. Ωστόσο τη δύναμη αυτή δεν την έχει η ποίηση καθαυτή ως ανθρώπινο λεκτικό κι αισθητικό δημιούργημα, αλλά η επιθυμία κι απόφαση του αποδέκτη της. Εάν είσαι έτοιμη/ος, θα θεραπευτείς.

Η σύγχρονη ποίηση συχνά παλεύει να βρει το κοινό της. Πώς πιστεύετε ότι το έργο σας συνομιλεί με τον σημερινό αναγνώστη;

Η ποίηση είναι δημιούργημά μας. Εάν αλλάζουμε, αλλάζει κι εκείνη. Εάν παλεύουμε να βρούμε τον εαυτό μας, παλεύει κι εκείνη μαζί μας.. είτε το θέλουμε είτε όχι θα μένει εκεί, ν’ αλλάζει μορφές και να χάνεται μέχρι να βρεθεί. Όσο για το ανα χείρας βιβλίο… τα Θραύσματα αποτελούν μία προσπάθειά μου να κατανοήσω το βίωμα ή να εκφράσω ιδέες, συναισθήματα, σκέψεις. Αν συνομιλεί με την αναγνώστρια και τον αναγνώστη είναι όταν εκείνοι επιθυμούν να βιώσουν την προσωπική μου κατάδυση μέσα από ένα μικρό βιβλιαράκι 25 ποιημάτων. Στα σημεία που ο λόγος προσιδιάζει στον πεζό ταιριάζει με μια μερίδα ανθρώπων που θέλουν το ρεαλισμό και την εικόνα να πλέκονται με τις ιδέες. Στα ελλειπτικά και λυρικά σημεία, συνομιλεί με την μερίδα ανθρώπων που έχουν ανάγκη κάτι πιο ρομαντικό και μυστηριώδες μέσα από το βίωμα ή τη φαντασία. Κάποιες φορές όμως ίσως να μη να συνομιλεί με κανέναν.

Η έκδοση της πρώτης σας συλλογής είναι ένα μεγάλο βήμα. Πώς φαντάζεστε τον εαυτό σας ως ποιήτρια τα επόμενα χρόνια; Ποιες οι προσδοκίες σας;

Τι όμορφη ερώτηση. Επιθυμώ να εκδώσω το επόμενο βιβλίο ποίησης και ορισμένα φύλλα ιδεών- ηθικής φιλοσοφίας. Προσδοκώ να καταφέρω να εργάζομαι μόνο ως συγγραφέας, κάτι που θα μου έδινε χώρο να δημιουργήσω όλο εκείνο το υλικό που νιώθω πως οφείλω να παραδώσω όσο ζω.

Τελικά τι είναι αυτό που “απομένει”;

Ίσως να ήθελα να ρωτήσω εσάς τί απομένει αφότου διαβάσατε τη συλλογή… για μένα ό,τι απομένει είναι εκείνη η αρχή για ό,τι μπορεί ή πρόκειται να συμβεί κατά την ανακάλυψη του τι σημαίνει και τι συμβαίνει.

(literature.gr 5.2.2025)