Σήμερα έχουμε την χαρά να φιλοξενούμε στο Literature,gr τον ποιητή, μεταφραστή και συγγραφέα Γιώργο-Ίκαρο Μπαμπασάκη με αφορμή την νέα του ποιητική κατάθεση «Το ποίημα λέει καλημέρα» (εκδόσεις Ιωλκός, 2025). Πρόκειται για μια ποιητική σύνθεση που πάλλεται στον ρυθμό της αναπνοής, κουβαλώντας στις λέξεις του όλη τη μνήμη μιας ζωής που έχει περάσει μέσα από την ποίηση, την τέχνη, τον δρόμο, τη μουσική. Μια σύνθεση που απλώνεται στον χρόνο και τον χώρο της καθημερινής εμπειρίας, όπου η ποίηση δεν είναι στοχασμός από απόσταση, αλλά πράξη εγγύτητας — ένα «καλημέρα» που τολμά να ακουστεί σε έναν κόσμο συχνά κουφό στην τρυφερότητα· ταυτόχρονα τα σχέδια της Χλόης Ακριθάκη που συνοδεύουν την έκδοση λειτουργούν σαν οπτικοί παλμοί: χειρονομίες που ενώνουν το ποιητικό με το εικαστικό, διατηρώντας το βλέμμα σε διαρκή εγρήγορση. Πυκνό το πνεύμα και η πρόθεση της νέας ποιητικής σύνθεσης του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, που περιστρέφεται γύρω από τρεις βασικούς άξονες: την ποίηση ως καθημερινή πρακτική, τη λειτουργία των σιωπών και των επιρροών στο ποιητικό σώμα και την πολιτική εγρήγορση του ίδιου του ποιήματος. Η ιδέα της ποίησης ως καθημερινής πρακτικής απομακρύνει τον λόγο από τον αποστειρωμένο χώρο του υψηλού ή του ακαδημαϊκού και τον τοποθετεί μέσα στη ζωή, στο τώρα. Δεν πρόκειται για στιγμές έμπνευσης, αλλά για μια στάση διαρκούς εγρήγορσης, μια ποιητική επιτελεστικότητα που ασκείται με συνέπεια — όπως ένας περιπατητής που παρατηρεί και καταγράφει τον παλμό του κόσμου. Οι σιωπές και οι επιρροές λειτουργούν εδώ όχι ως απουσίες, αλλά ως παλλόμενες παύσεις· ως το αρνητικό του λόγου που αποκαλύπτει εξίσου σημαντικά νοήματα. Πρόκειται για έναν υπόγειο διάλογο με τα βιώματα, τους ανθρώπους και την τέχνη.

Ο Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης γεννήθηκε τον Απρίλιο του 1960. Είναι ποιητής, μεταφραστής και συγγραφέας. Σπούδασε οικονομικά στην Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή Πειραιώς, κινηματογράφο στη Σχολή Σταυράκου, και φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Bielefeld, στη Γερμανία.

Κατερίνα Λιάτζουρα, Ιούλιος 2025

Ο τίτλος της σύνθεσης, «Το ποίημα λέει καλημέρα», φέρει μια σχεδόν καθημερινή, μια ήπια τόλμη. Ποια ήταν η αφετηρία αυτού του τίτλου και τι προδιαγράφει για το ποιητικό σύμπαν του βιβλίου;

Μου αρέσει, ιδίως σε καιρούς που σφαδάζει και σφαγιάζεται ο ήπιος λόγος, που αφανίζεται η ήπια σκέψη και η ήπια έκφραση, να διατηρώ μια συγκροτημένη και συγκρατημένη ηπιότητα, τόσο τον βίο όσο και στο έργο μου. Μου αρέσει, επίσης, να δηλώνω συντηρητικός αναρχικός — δεν είναι τόσο παράδοξο όσο φαίνεται. Όπως άλλωστε, αρέσκομαι να παρουσιάζομαι ως μειλίχιος εξτρεμιστής.

Έτσι, σκέφτηκα ότι μια καλημέρα είναι πάντα ευπρόσδεκτη, ιδίως μάλιστα αν σε κερνάει τούτη την καλημέρα ένα ποίημα που σου δίνεται ευφρόσυνα και με την καρδιά του όλη. Ας πούμε, ότι το ποιητικό σύμπαν του βιβλίου είναι ένα ηδύ χαμόγελο την στιγμή που η χρεία κουρταλεί τη θύρα σου και τα γηρατειά σιμώνουν ταχέως, ενώ γύρω σου «μαίνεται η κακουργία, οδυνάται η ύπαρξη», όπως έλεγε παλιά ο φίλος Γιάννης Τριάντης.

Ποια ανάγκη ή εσωτερική συγκυρία σας ώθησε στη δημιουργία μιας σύνθεσης, αντί για μια παραδοσιακή συλλογή ποιημάτων;

Θεώρησα ότι με ένα κατεβατό, μ᾽ ένα μακρυνάρι, κι όχι με μια συλλογή, θα εξέφραζα καλύτερα τα όσα με απασχολούν την τελευταία δεκαετία: την παρέλευση του χρόνου, τη διαπάλη του εφήμερου με το διαρκές, τη διαλεκτική έλλογου/παραλόγου —μην ξεχνάμε ότι ζούμε σε μιαν εποχή με ξεχαρβαλωμένους τους μεντεσέδες της λογικής—, το πώς διακονείς την Ποίηση σε αγρίως αντιποιητικά χωρικά και χρονικά περιβάλλοντα.

Εξάλλου, όλα μου τα βιβλία ποίησης είναι συνθέσεις, είναι εννοιακά έργα, είναι concept: κοντοζυγώνουν το εκάστοτε θέμα τους, το επεξεργάζονται, το παρουσιάζουν σαν μια ενιαία πρόταση σχετικά με το πώς μπορείς, κάθε φορά, να υπερβείς το εγώ σου και να συναντήσεις τον άλλον.

Το έργο φαίνεται να διαπνέεται από έναν ρυθμό ζωής, σχεδόν ημερολογιακό. Θα το χαρακτηρίζατε μια ποιητική αυτοβιογραφία ή έναν στοχασμό πάνω στην καθημερινότητα;

Προτιμώ τη λέξη αυτοβιολογία, καθόσον με ενδιαφέρουν όχι τόσο τα γεγονότα του βίου όσο οι επιπτώσεις τους στο κυτταρικό, στο βιολογικό μου σύστημα. Εδώ και πολύν καιρό, καταγίνομαι όχι με την καταγραφή συμβάντων αλλά με την επίδραση ενός βλέμματος, αίφνης, στον ψυχισμό μου, με το πώς ένα χαμόγελο που προσδοκώ από μιαν επικείμενη συνάντηση με κάνει να τρέχω σαν τρελός (παρά τα χρόνια και τις καταχρήσεις) μες στ᾽ άγρια μεσάνυχτα από την Κυψέλη ίσαμε την οδό Ιουλιανού.

Φυσικά, αυτά έχουν άμεση σχέση με την καθημερινότητα, με το τι προσμένουμε και τι επιθυμούμε. Θα μπορούσα, λοιπόν, να πω ότι η ποιητική σύνθεση Το Ποίημα λέει Καλημέρα θέλει να είναι ένας ποιητικός αυτοβιολογικός στοχασμός πάνω στην καθημερινότητα.

Ποιοι ποιητές ή καλλιτέχνες σας ψιθύρισαν λέξεις και διαθέσεις κατά τη διάρκεια της σύνθεσης; Υπάρχουν ίχνη της beat γενιάς ή της ελληνικής υπερρεαλιστικής παράδοσης;

Οι συνήθεις ύποπτοι: Burroughs, Καρούζος, Σεφέρης (πάντα η σκιά του είναι παρούσα), Debord, Έγελος, Ginsberg — αλλά και οι φίλοι μου, εμμονικά οι φίλοι μου: Ευγένιος Αρανίτσης, Θάνος Σταθόπουλος, Γιάννης Τζώρτζης, με τους οποίους διατηρώ έναν γόνιμο διάλογο εδώ και σαράντα χρόνια.

Κι ακόμα, μου ψιθύρισαν τσιγκλίσματα και ευλογίες αγαπημένοι ζωγράφοι και μουσικοί, ανάμεσά τους ο Rothko, ο Χατζιδάκις, ο αναπόφευκτος Bob Dylan.

Η επιμονή του φωτός —κυριολεκτικά και μεταφορικά— φαίνεται να επανέρχεται ξανά και ξανά μέσα στους στίχους. Πώς διαλέγεται το έργο σας με την εποχή μας;

Είμαστε όλοι φως, το φως είναι το υλικό μας, το φως κινεί νήματα, το φως δωρίζει νάματα. Ιδίως σήμερα, το φως είναι στάλες λύτρωσης μέσα στον γενικευμένο ζόφο της παράνοιας και της ασυναρτησίας.

Είμαι όλος, ολόκληρος, εντός της εποχής μου, αλλά ανθιστάμενος σθεναρά, επιμόνως αντιπολιτευόμενος στις ολέθριες ιλιγγιώδεις τάσεις ενάντια σε ό,τι είναι πνεύμα, ευγένεια, έρωτας, φιλία, δόσιμο, ευφυΐα, τρυφερότητα. Το έργο μου ας εκληφθεί ως μια πολυσέλιδη προκήρυξη κατά της αναισθησίας και υπέρ της ευαισθησίας.

(literature.gr 21.7.2025)