«Τα καινούργια μου πόδια»

Πολυδιάστατο και συναισθηματικά φορτισμένο το βιβλίο για νέους «Τα καινούρια μου πόδια» (εκδόσεις Σύγχρονοι Ορίζοντες, 2015) του αξιόλογου ποιητή και συγγραφέα Βαγγέλη Τασιόπουλου με την πολύ εκφραστική εικονογράφηση του Σπύρου Γούση. Πολυδιάστατο, γιατί πραγματεύεται τις πολυεπίπεδες εκφάνσεις της παιδικής αναπηρίας, της συμπερίληψης και της κοινωνικής ενσωμάτωσης και αποδοχής, και συναισθηματικά φορτισμένο, γιατί έχει πιάσει και έχει αποδώσει συγγραφικά, τις λεπτές συναισθηματικές αποχρώσεις εκείνης της παιδικής ψυχής, που επιδεικνύει αξιέπαινη ανθεκτικότητα, εσωτερική δύναμη και προσωπική αναγέννηση, πράγμα που συγκινεί κάθε ευαισθητοποιημένο αναγνώστη-άνθρωπο και κάθε αναγνώστη-πολίτη. Ο Τασιόπουλος όμως κατορθώνει επιπλέον να συγκινήσει και τον αναγνώστη-εκπαιδευτικό, που έρχεται αντιμέτωπος με ίδια ή παρόμοια περιστατικά στο περιβάλλον του σχολείου, καθώς ο συγγραφέας προσπαθεί να αναδείξει το μεγάλο ζήτημα της ενσυναίσθησης εντός του σχολικού περιβάλλοντος και τον σεβασμό και την αποδοχή της διαφορετικότητας, ζητήματα τεράστιας σημασίας στην σύγχρονη εκπαιδευτική κοινότητα.

Η εμπειρία ενός ατυχήματος, η εμπειρία της νοσηλείας και η εμπειρία της σωματικής απώλειας, από μόνα τους είναι θέματα που κλονίζουν κάθε ψυχή, πόσο μάλλον όταν αυτή η ψυχή είναι παιδική. Τα αναπάντητα ερωτήματα, η συνειδητοποίηση της μονιμότητας της συνθήκης και της μη αναστρέψιμης κατάστασης, η αδυναμία της αποκατάστασης της καθημερινής ομαλότητας και η δυσκολία στην κίνηση και στην αυτοεξυπηρέτηση, αποτελούν τις, σε πρώτο επίπεδο ανάγνωσης, ψυχολογικές προεκτάσεις που επιβαρύνουν τον μικρό πρωταγωνιστή του βιβλίου. Ωστόσο, την αρχική αυτή συνειδητοποίηση, ο συγγραφέας την συνδυάζει με την μεταφορική αναζήτηση της ταυτότητας του ατόμου και την διερεύνηση του νοήματος των πραγμάτων, μέσα από την επίπονη διαδικασία της αποδοχής του τραύματος και της προσαρμογής στη νέα συνθήκη. Ο αναγνώστης παρακολουθεί τον αγώνα του μικρού πρωταγωνιστή να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα, να συμφιλιωθεί με το μη αναστρέψιμο, ενώ παράλληλα ψάχνει να βρει τρόπους για να επανέλθει σε μια κάποια κανονικότητα συνεχίζοντας την διαφορετική του πια ζωή. Η εμπειρία της φυσικής αναπηρίας στο βιβλίο του Τασιόπουλου μετατρέπεται σε ένα συμβολικό ταξίδι αναγέννησης, καθώς ο μικρός πρωταγωνιστής επιχειρεί να ξαναβρεί -τόσο κυριολεκτικά όσο και μεταφορικά- τα “καινούρια του πόδια”, εκτιμώντας από την αρχή αξίες όπως είναι η υπομονή, η αυτογνωσία και η ανθρώπινη σχέση. Ο μικρός πρωταγωνιστής, έχοντας χάσει ένα βασικό στοιχείο της σωματικής ταυτότητας του, προσπαθεί να ξαναχτίσει την εικόνα του εαυτού του, επαναπροσδιορίζοντας τον. Η έννοια του σώματος και της αναπηρίας προσφέρεται εδώ ως ένα πεδίο εξερεύνησης της αυτοαντίληψης και της κοινωνικής αποδοχής. Ο μικρός πρωταγωνιστής αναρωτιέται πώς η αναπηρία του επηρεάζει την αντίληψη του για το ποιος είναι, αλλά και πώς τον βλέπουν οι άλλοι. Οι ανθρώπινες σχέσεις, είτε πρόκειται για το οικογενειακό περιβάλλον, είτε για παιδικές φιλίες, είτε για σχέσεις μαθητών και εκπαιδευτικών, διαδραματίζουν εδώ καθοριστικό ρόλο στην πορεία του προς την αποδοχή της αναπηρίας του. Ο συγγραφέας δεν παρουσιάζει τον μικρό πρωταγωνιστή ούτε ως ήρωα ούτε ως θύμα. Προσπαθεί να αναδείξει όλα εκείνα τα στοιχεία και τα χαρακτηριστικά που ταλανίζουν μια παιδική ψυχή, ισορροπώντας ανάμεσα στην αθωότητα του παιδιού και την σκληρή πραγματικότητα, ανάμεσα στην ευαλωτότητα και την αποφασιστικότητα, ανάμεσα στην άρνηση του γεγονότος και την αποδοχή του, προβάλλοντας το μήνυμα της ελπίδας και της ανθεκτικότητας. Ο Τασιόπουλος έτσι, δημιουργεί έναν κόσμο όπου το σωματικό και το ψυχικό συνυπάρχουν και αλληλεπιδρούν και παρασύρει τον αναγνώστη να προβληματιστεί για την σωματική απώλεια, την προσαρμογή αλλά και την φύση της ίδιας της ζωής, μέσω της διαδικασίας της ταύτισης και της ενσυναίσθησης. Και φυσικά δεν περιορίζεται μόνο στην προσωπική ταύτιση, αλλά εγείρει μέσα από το αφήγημα του και ερωτήματα σχετικά με την στάση της κοινωνίας απέναντι στην αναπηρία, όπου η περιθωριοποίηση των ατόμων με αναπηρίες γίνεται με περίσσια ευκολία, καθώς ο κόσμος εύκολα αγνοεί ή απορρίπτει ό,τι είναι διαφορετικό. Παράλληλα ο συγγραφέας θίγει θέματα που σχετίζονται με την σχολική ζωή, την ένταξη και την συμπερίληψη, υπενθυμίζοντας στους αναγνώστες-ανθρώπους ότι η ένταξη και η συμπερίληψη ατόμων που προέρχονται από ευάλωτες ομάδες, όπως είναι για παράδειγμα και τα παιδιά των προσφύγων, δεν είναι απλώς δικαίωμα, αλλά ένας τρόπος και μια άριστη ευκαιρία για το εκπαιδευτικό μας σύστημα να προάγει έννοιες όπως είναι η δημοκρατία, η ισότητα, η αλληλεγγύη και καταρρίπτοντας στερεοτυπικές και ξενοφοβικές ιδέες.

Ο συγγραφέας προσκαλεί ή/και προκαλεί το αναγνωστικό κοινό να κατανοήσει τον αποκλεισμό που βιώνουν πολλά παιδιά στο σχολείο εξαιτίας της εμφάνισης, της κοινωνικής καταγωγής, του οικονομικού υπόβαθρου, της εθνικότητας ή της θρησκείας, και καλεί μικρούς και μεγάλους να καλλιεργήσουν την ενσυναίσθηση και την αποδοχή της διαφορετικότητας εντός της σχολικής κοινότητας, προσφέροντας σε όλους ίσες ευκαιρίες μάθησης και προσωπικής ανάπτυξης. Διαβάζοντας το εξαιρετικό αυτό βιβλίο αντιλαμβάνεται κανείς ότι για τον Βαγγέλη Τασιόπουλο η έννοια της ενσυναίσθησης δεν είναι μια αφηρημένη ιδέα, αλλά μια ενεργή πράξη που καλλιεργείται μέσα από την αλληλεπίδραση με τους άλλους και που προβάλλει το μήνυμα της κοινωνικής δικαιοσύνης και ισότητας. Η ένταξη όλων των παιδιών ανεξαιρέτως στο σχολείο προάγει την ατομική και τη συλλογική ανάπτυξη, προάγει μια πιο δίκαιη και ανθρώπινη κοινωνία. Κι αυτό εξάλλου δεν είναι το ζητούμενο;

fractal.gr 24.9.2024