«Δαιμονισμένες: Κείμενα όλο Triggers»

Η συλλογή της Ξένιας Καλαϊτζίδου, «Δαιμονισμένες: Κείμενα όλο Triggers», που κυκλοφόρησε το 2024 από τις εκδόσεις Ακυβέρνητες Πολιτείες, αποτελεί ένα τολμηρό και προκλητικό έργο που συνδυάζει ποιήματα και νανο-διηγήματα. Μέσα από τις σελίδες της, η συγγραφέας επιχειρεί να δημιουργήσει έναν δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ του προσωπικού και του πολιτικού, του ιδιωτικού και του δημόσιου, συνδυάζοντας την προσωπική εμπειρία με την κοινωνική κριτική· έναν δίαυλο επικοινωνίας που έχει ως αποτέλεσμα ένα έργο που είναι ταυτόχρονα βαθιά προσωπικό αλλά και καθολικά σχετικό. Επίσης η επιλογή της Καλαϊτζίδου να παραθέσει στις τέσσερις ενότητες του βιβλίου της, και ποιητικό και πεζό λόγο, και μάλιστα σε εναλλασσόμενη αλληλουχία, αποτελεί για μένα από μόνο του μια μορφή επικοινωνίας μέσω του διαλόγου ως πρακτική, αλλά και της διαλεκτικής ως φιλοσοφία. Να σημειώσω ότι αξιοπρόσεχτη είναι και η διακειμενική επικοινωνία της συγγραφέας με στίχους και αποσπάσματα άλλων συγγραφέων (Μάρκος Πόρκιος Κάτων, Κάρολος Φουριέ, Κατερίνα Γώγου, Βίλχελμ Ράιχ, Σίσσυ Δουτσίου κ.α.), που μας επιτρέπει να διεισδύσουμε ερευνητικά στις προσωπικές της λογοτεχνικές και όχι μόνο αναφορές της αλλά και στις προθέσεις της.
Στο επίκεντρο της συλλογής, θέματα όπως η γυναικεία ταυτότητα, η σεξουαλικότητα, η αποδοχή του βιολογικού και η επιλογή του κοινωνικού φύλου, αλλά και ζητήματα που άπτονται την κακοποίηση και την έμφυλη βία, καθώς και την αντιμετώπιση αυτών από τον κοινωνικό περίγυρο. O τίτλος της συλλογής, “Δαιμονισμένες”, υποδηλώνει μια οπτική γεμάτη ένταση, πάθος και παροξυσμό, μια οπτική μη ελεγχόμενη ή ελεγχόμενη από σκοτεινές και ανεξήγητες δυνάμεις. Εξάλλου και η χρήση του όρου “Triggers” στον υπότιτλο, προειδοποιεί τον αναγνώστη και την αναγνώστρια για το περιεχόμενο που μπορεί να προκαλέσει, να εξιτάρει ή/και να πυροδοτήσει έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις, καθιστώντας σαφές ότι η συγγραφέας, με την χαρακτηριστική της ειλικρίνεια και αμεσότητα, δεν αποφεύγει τα δύσκολα και αμφιλεγόμενα, κοινωνικά, θέματα. Αντιθέτως τα ποιήματα και τα νανο-διηγήματα της συλλογής αυτής, λειτουργούν ως καθρέφτες που αντανακλούν τις κοινωνικές επιταγές και τις αρνήσεις τους, απογυμνώνοντας τα υποκείμενα που επανασυγκροτούν αυτές τις επιταγές, εμάς δηλαδή.
Διαβάζοντας την εν λόγω συλλογή, δεν μπόρεσα να μην ανακαλέσω στη μνήμη μου την Σιμόν ντε Μποβουάρ, συγκρίνοντας τη γραφή και τη φιλοσοφία της Ξένιας Καλαϊτζίδου με αυτήν της μεγάλης φεμινίστριας. Οι κοινές θεματικές τους ανησυχίες, όπως η γυναικεία ταυτότητα και η κοινωνική καταπίεση, πρόδηλες. Η ντε Μποβουάρ, στο έργο της «Το δεύτερο φύλο», αναλύει τη γυναικεία ύπαρξη και την καταπίεση των γυναικών, υποστηρίζοντας ότι «δεν γεννιέσαι γυναίκα, γίνεσαι». Η Καλαϊτζίδου, μέσα από τα ποιήματα και τα νανο-διηγήματά της, εξερευνά πώς οι γυναίκες διαμορφώνονται από τις κοινωνικές επιταγές και τα στερεότυπα και πώς μπορούν να επαναπροσδιορίσουν την ταυτότητά τους, αρνούμενες τις επιβαλλόμενες νόρμες. Ενώ η ντε Μποβουάρ χρησιμοποιεί φιλοσοφική ανάλυση για να εξετάσει τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία, η Καλαϊτζίδου επιλέγει τη λογοτεχνική έκφραση για να αναδείξει τις ίδιες ανησυχίες, προσφέροντας μια σύγχρονη και προσωπική προοπτική.
Η συλλογή «Δαιμονισμένες: Κείμενα όλο Triggers» αποτελεί ένα σημαντικό έργο στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία, προσφέροντας μια ειλικρινή και προκλητική ματιά στη γυναικεία εμπειρία. Η Ξένια Καλαϊτζίδου, με τη δυναμική αλλά συνάμα και ευαίσθητη γραφή της, καταφέρνει να δημιουργήσει ένα έργο που προκαλεί σκέψη και συναίσθημα, προσκαλώντας εμάς τους αναγνώστες και τις αναγνώστριες, σε μια βαθιά ενδοσκόπηση στον εαυτό ή -κατά την συγγραφέα- στην εαυτή μας, και σε μια αναθεώρηση των κοινωνικών μας προσταγών, που διαμορφώνουν την ταυτότητά μας, άρα και την ύπαρξη μας.

Εκδόσεις Ακυβέρνητες Πολιτείες, 2024

(fractal.gr 25.2.2025)